متریال دیزاین یکی از زبان های طراحی محبوب دنیا میباشد که توسط شرکت گوگل معرفی شده است. اکنون در رویداد I/O 2025 از نسخه جدید متریال دیزاین به نام Material 3 Expressive رونمایی کرد.
تاریخچه متریال دیزاین
متریال دیزاین (Material Design) یک زبان طراحی و سیستم جامع است که توسط گوگل توسعه یافته و در سال ۲۰۱۴ معرفی شد.
این سیستم با الهام از دنیای فیزیکی و بافت مواد واقعی مانند کاغذ و جوهر، تلاش میکند تا تجربیات کاربری (UX) زیبا، شهودی و یکپارچهای را در پلتفرمها و دستگاههای مختلف (از موبایل و وب گرفته تا تبلت و دسکتاپ) ارائه دهد.
اصول کلیدی متریال دیزاین بر پایهی استفاده از سطوح، لبهها، سایهها و انیمیشنهای معنادار استوار است تا به رابط کاربری (UI) عمق و حس واقعگرایانهتری ببخشد.
این سیستم با ارائهی دستورالعملها، کامپوننتها و ابزارهای مشخص، به طراحان و توسعهدهندگان کمک میکند تا محصولاتی با ظاهر و عملکرد ثابت، قابل پیشبینی و جذاب خلق کنند و در عین حال فضایی برای خلاقیت و تطبیق با هویت برند باقی بگذارند.
متریال ۳ بیانی (Expressive) چیست؟
امروزه، افراد به طور فزایندهای دستگاههای خود را نه به عنوان ابزار، بلکه به عنوان امتدادی از وجود خود میبینند. رابطهای کاربری Expressive (گویا و پراحساس) تأثیر عاطفی دارند و با برانگیختن یک حس یا حالوهوا از طریق طراحی بصری و تعامل، باعث ایجاد ارتباط میشوند.
Material 3 Expressive تکاملی از سیستم طراحی Material 3 است.
این مجموعه شامل ویژگیهای جدید، component-های بهروز شده و تاکتیکهای طراحی برای خلق تجربهی کاربری (UX) با تأثیر عاطفی است.
مشاهده شده است که سازندگان به دنبال راههایی برای بهبود تجربهی کاربری خود از طریق ایجاد سلسلهمراتب بهتر، کاربردیتر کردن رابط کاربری و ایجاد سبکهای بهبود یافته و شخصیتر هستند که از نظر عاطفی با کاربرانشان ارتباط برقرار کند.
UX بهتر، آسانتر و احساسیتر
Material 3 Expressive بیش از هر بهروزرسانی دیگری در سیستم طراحی Google، مورد پژوهش قرار گرفته است.
در اینجا، پژوهشگران Material، دادههای پشت طراحیها و بینشهای جدیدی را در مورد ترجیح کاربران برای UX مبتنی بر احساسات به اشتراک میگذارند.
Material 3 Expressive حاصل پژوهش است؛ نه از آن نوع پژوهشهایی که صرفاً به ۴۱ طیف رنگ آبی میپردازد و تصمیمات طراحی را به دادهها واگذار میکند، بلکه حاصل یک تحقیق مشترک با همکاری تیمهای پژوهش، طراحی و مهندسی است.
در سال ۲۰۲۲، یک کارآموز پژوهشی در حال مطالعهی احساسات کاربران نسبت به Material Design در اپلیکیشنهای Google بود.
پس از به اشتراک گذاشتن یافتههای اولیهاش با همکاران در یک کافه در مونیخ، بحثی گسترده در تیم طراحی درگرفت: چرا همهی این اپلیکیشنها اینقدر شبیه به هم به نظر میرسند؟ اینقدر خستهکننده؟ آیا فضایی برای افزایش احساس وجود ندارد؟
طی سه سال گذشته، پیامدهای این گفتگو مورد بررسی قرار گرفته و دهها دور طراحی و پژوهش تکرار شده تا تکامل بعدی Material Design پیدا شود.
از طریق ۴۶ مطالعهی پژوهشی مجزا با صدها طرح و بیش از ۱۸۰۰۰ شرکتکننده از سراسر جهان، سیستمی دقیق تنظیم شده که هم زیبا و هم بسیار کاربردی است.
اصول Material 3 Expressive ریشه در پژوهشهای مستحکم دارد و بر پایهی بهترین شیوههای دیرینهی usability (کاربردپذیری) بنا شده است.
طراحان میتوانند با اطمینان خاطر این component-ها و اصول جدید را به کار گیرند، زیرا میدانند در حال ساخت چیزی هستند که استفاده از آن آسان است و میتوان با آن ارتباط برقرار کرد.
طراحی Expressive چیست؟
طراحی Expressive باعث میشود شما احساسی داشته باشید. این طراحی الهامبخش احساسات است، عملکرد را منتقل میکند و به کاربران در رسیدن به اهدافشان کمک میکند.
میخواهید عمیقتر شوید؟ دستورالعملهای رسمی Material 3 Expressive را بررسی کنید. بخشهای بنیادین طراحی Expressive استفاده از رنگ، شکل، اندازه، حرکت و محصورسازی (containment) است.
این جنبههای طراحی همچنین برای کاربردیتر کردن یک محصول اساسی هستند، زیرا توجه را به موارد مهم در رابط کاربری جلب میکنند: برجسته کردن اقدامات کلیدی و گروهبندی عناصر مشابه در کنار هم.
پژوهش در مورد Material 3 Expressive
همزمان با خلق مفاهیم اولیه توسط تیم طراحی و بررسی اینکه چگونه یک رویکرد طراحی Expressiveتر میتواند در محصولات Google کار کند، مجموعهای از مطالعات پژوهشی با استفاده از روشهای مختلف آغاز شد، از جمله:
- Eye tracking (ردیابی چشم): تحلیل اینکه کاربران توجه خود را روی کجا متمرکز میکنند.
- Surveys و focus groups (نظرسنجیها و گروههای متمرکز): سنجش پاسخهای عاطفی به طراحیهای مختلف.
- Experiments (آزمایشها): جمعآوری احساسات و ترجیحات.
- Usability (کاربردپذیری): مشاهدهی اینکه شرکتکنندگان با چه سرعتی میتوانند یک رابط کاربری را درک کرده و از آن استفاده کنند.
برای ایجاد یک پایهی محکم، پژوهش با component-های جداگانه آغاز شد.
به عنوان مثال: گزینههایی برای نشانگرهای پیشرفت (progress indicators) ارزیابی شد تا مشخص شود کدامیک باعث میشود زمان انتظار سریعتر به نظر برسد و در عین حال ظاهر آن متناسب با یک گوشی پیشرفته باشد.
اندازهی بزرگ یک دکمه مورد مطالعه قرار گرفت و به دنبال بهبود زمان ضربه (tap time) بدون غلبه بر سایر موارد روی صفحه بودیم.
همچنین چندین مطالعه روی toolbar شناور جدید انجام شد تا طراحیهایی که مدرن، تمیز و پرانرژی به نظر میرسند و همچنین قابل توجه و کاربردی هستند، بهینه شوند.
و اطمینان حاصل شد که طراحیها از الزامات و بهترین شیوههای دسترسیپذیری (accessibility) پیروی میکنند.
در بسیاری از موارد، تصمیم بر این شد که از استانداردهای موجود برای اندازهی هدف ضربه (tap target size)، کنتراست رنگ و سایر جنبههای مهم که میتوانند استفاده از رابطهای کاربری را آسانتر کنند، فراتر رویم.
این پژوهش به ایجاد بلوکهای سازنده و دستورالعملهای مورد نیاز برای این تکامل جدید Material Design کمک کرد.
مردم طراحیهای Expressive را ترجیح میدهند.
وقتی صحبت از طراحی به میان میآید، مردم واقعاً ترجیح میدهند چیزی را احساس کنند. مشخص شد که طراحی Expressive (گویا و پراحساس) که به خوبی به کار گرفته شده باشد، به شدت مورد پسند افراد در تمام سنین است و این ترجیح به ویژه در میان افراد ۱۸ تا ۲۴ ساله - تا ۸۷ درصد - قوی است.
اما ترجیح در سطح بالا، همهی ماجرا را بازگو نمیکند.
هدف، بررسی عمیقتر جنبههای طراحی بود که منجر به این ترجیح شدهاند.
در Google I/O سال گذشته، مجموعهای از صفات معرفی شد که تیم Material برای مقایسهی طراحیها از آنها استفاده میکند.
شاید متوجه شده باشید که بسیاری از اینها کلمات عاطفی بودند؟ «بازیگوش» (Playful)، «پرانرژی» (energetic)، «خلاق» (creative)، «دوستانه» (friendly) و «حس مثبت» (positive vibe) نمونههایی از این صفات هستند.
همزمان با توسعهی Material 3 Expressive، پژوهشگران با طراحان همکاری کردهاند تا به طور مکرر طرحهای جدید صفحه را بر اساس این صفات آزمایش کنند و به بهینهسازی طرحها برای رسیدن به واکنش عاطفی مطلوب کمک کنند.
علاوه بر این، تلاش شده است تا اطمینان حاصل شود که طراحیهای ایجاد شده با این سیستم جدید، مدرنتر و از نظر بصری جذابتر دیده شوند.
طراحیهای Expressive، مرتبط به نظر میرسند
طراحی Expressive فقط به معنای زیبا جلوه دادن یک محصول نیست؛ بلکه میتواند نحوهی درک کاربران از خود محصول را نیز ارتقا دهد.
این موضوع در عمل هنگام اندازهگیری مطلوبیت این طرحها مشاهده شد. پژوهشهای موجود از کیلب وارن و همکارانش (۲۰۱۹) به بررسی این موضوع پرداختهاند که چه عواملی توضیح میدهند چرا برخی محصولات مد روز میشوند و همه خواهان آنها هستند، در حالی که برخی دیگر - حتی با ویژگیهای یکسان - چنین جذابیتی ندارند.
این عوامل را میتوان در پاسخهای کاربران به طرحهای جدید M3 Expressive به صورت کمی اندازهگیری کرد.
۳۲ درصد افزایش در «درک خردهفرهنگ» (subculture perception) مشاهده شد، که نشان میدهد طراحی Expressive باعث میشود یک برند، مرتبطتر و «آگاه» به نظر برسد.
همچنین ۳۴ درصد افزایش در «مدرنیته» (modernity) دیده شد که باعث میشود یک برند، تازه و آیندهنگر احساس شود.
علاوه بر این، ۳۰ درصد جهش در «سرکشی» (rebelliousness) وجود داشت، که نشان میدهد طراحی Expressive یک برند را به عنوان جسور، نوآور و مایل به شکستن قراردادها معرفی میکند.
استفاده از طراحیهای Material 3 Expressive آسانتر است
مهمتر از همه، طراحی Expressive به دنبال بهبود تجربهی کاربری (UX) است.
استفادهی استراتژیک M3 Expressive از رنگ، اندازه، شکل و محصورسازی (containment) از اصول طراحی و بهترین شیوههای دیرینه پیروی میکند و توجه را به عناصر کلیدی جلب کرده و به کاربران کمک میکند تا سریعتر مسیریابی کنند.
مجموعهای متنوع از افراد به آزمایشگاهی با جدیدترین عینکهای ردیابی چشم (eye-tracking) آورده شدند و از آنها خواسته شد تا با ۱۰ اپلیکیشن مختلف در هر دو نسخهی Material 3 Expressive و Material 3 فعلی، به صورت تصادفی، تعامل داشته باشند.
شرکتکنندگان توانستند عناصر کلیدی UI را تا چهار برابر سریعتر در طرحهای M3 Expressive تشخیص دهند، که نشان میدهد این طرحها توجه کاربر را به سمت مهمترین بخش صفحه هدایت میکنند.
مشاهده شده است که بسیاری از اپلیکیشنها به این سطح از بهبود دست یافتهاند، که فراتر از زمان تثبیت چشم (eye-fixation) است.
به عنوان مثال، زمان لازم برای ضربه زدن روی اقدامات کلیدی، در طرحهای مختلف Expressive که آزمایش شدند، چندین ثانیه کاهش یافت.
مطالعهی موردی اپلیکیشن ایمیل در زیر، مزایای اصول Expressive را به طور قانعکنندهای نشان میدهد.
به عنوان مثال، دکمهی Send در طرح جدید (سمت راست) بزرگتر است، درست بالای صفحهکلید قرار گرفته و از رنگ ثانویه برای جلب توجه استفاده میکند.
در مقابل، طرح غیراحساسی، دکمهی کوچک Send را در نوار ابزار بالای صفحه در کنار سایر کنترلها مانند پیوست کردن فایل قرار میدهد.
هنگامی که از شرکتکنندگان خواسته شد «ایمیل را ارسال کنند»، چشمان آنها دکمه را در طرح Expressive چهار برابر سریعتر دید.
نکتهی هیجانانگیز این است که به نظر میرسد طراحی Expressive زمینهی بازی را برای کاربران در تمام سنین هموار میکند.
تستهای Usability معمولاً نشان میدهند که افراد مسنتر زمان بیشتری برای یافتن بصری عناصر کلیدی UI نیاز دارند.
اما با نسخههای M3 Expressive، شاهد حذف چشمگیر اثرات سن در زمانهای تثبیت چشم بودهایم که به کاربران بالای ۴۵ سال کمک میکند تا همسطح با همتایان جوانتر خود عمل کنند.
در نهایت، و بسیار مهم، نشان داده شد که طراحی Expressive برای شرکتکنندگانی با تواناییهای حرکتی و بینایی متفاوت، از نظر بصری جذابتر، شهودیتر و آسانتر برای استفاده است.
دکمههای بزرگتر، محصورسازی بصری با کنتراست بالا و سایر ویژگیهای کلیدی طرحهای M3 Expressive، رابطهای کاربری را برای همه بهتر و کاربردیتر میکنند.
بهترین ایده های طراحی اپلیکیشن موبایل
زمینه (Context) همچنان مهم است
اگرچه طراحی Expressive امکانات هیجانانگیزی را ارائه میدهد، اما یک راه حل یکسان برای همه موارد نیست.
آنچه در یک پخشکنندهی رسانه یا اپلیکیشن ایمیل کار میکند، ممکن است برای چیزی مانند رابط کاربری بانکی مناسب نباشد.
سازندگان محصول باید به الگوها و استانداردهای UI که به خوبی تثبیت شدهاند، احترام بگذارند.
یکی از طرحهایی که آزمایش شد، به الگوها و استانداردهای سیستم طراحی پایبند نبود: برای یک لیست پخش (playlist)، لیست آشنای آهنگها با اسکرول عمودی، با تصاویری از جلد آلبومها که به صورت درهم و برهم چیده شده بودند، جایگزین شد.
در حالی که کاربران گزارش دادند که رابط کاربری مدرن و هیجانانگیز به نظر میرسد، امتیازات Usability کاهش یافت.
در مثالی دیگر، حذف برچسبهای متنی از اقدامات ایمیل منجر به کاهش Usability شد.
به همین دلیل است که یک سیستم طراحی وجود دارد که نحوهی استفاده از component-های Expressive را مشخص میکند.
هنگامی که پارادایمهای تعاملی اساسی شکسته شوند، طراحی Expressive میتواند منجر به Usability ضعیف یا احساسات منفی شود.
راهنمای پیاده سازی متریال 3
در این بخش تعدادی راهنمایی که از طرف گوگل برای پیاده سازی متریال Expressive ارائه شده را بررسی میکنیم.
برای موارد بیشتر میتوانید از این لینک کمک بگیرید.
با شروع استفاده از ویژگیهای Expressive جدید در محصولات گوگل، به سرعت مجموعهای از تاکتیکهای طراحی ایجاد شد تا به هدایت توجه بیننده به مهمترین عناصر صفحه کمک کند.
هر یک از این تاکتیکها محوری را نشان میدهد که در راستای آن میتوانید component-ها، layout-ها و محصولات خود را Expressiveتر کنید.
اگرچه این تاکتیکها برای ما کارآمد هستند، زیبایی این بهروزرسانی در این است که سازندگان با M3 انعطافپذیری بیشتری نسبت به قبل دارند، بنابراین تشویق میشوید که با این عناصر بازی کنید و ببینید چه چیزی برای شما بهتر عمل میکند.
از اشکال متنوع استفاده کنید

شکل میتواند یک ابزار ارتباطی قدرتمند در رابط کاربری شما باشد.
در سطح پایهی طراحی بصری، اشکال component-ها، کانتینرها و محتوا، در نگاه اول، حالوهوا را برای کاربر مشخص میکنند.
ترکیب اشکال و شعاعهای گوشه (corner radii) میتواند تنش یا انسجام بصری ایجاد کند و تمرکز کاربران را در اپلیکیشن شما هدایت کند.
از ترکیبی از اشکال کلاسیک و انتزاعی برای ایجاد سیلوئتها یا گروهبندیهای منحصر به فرد استفاده کنید.
از کتابخانهی اشکال و گزینههای جدید شعاع گوشه برای ترکیب اشکال گرد و مربع به منظور ایجاد تنش و کنتراست بصری بهره ببرید.
رنگهای غنی و ظریف به کار ببرید

سیستم رنگ دینامیک Material در حال حاضر طیف وسیعی از رنگها را برای عناصر و سطوح اصلی (primary)، ثانویه (secondary) و سوم (tertiary) ارائه میدهد.
ترکیب این رنگها برای component-های کلیدی یا عناصر بصری میتواند به تأکید بر پیام اصلی یک صفحه کمک کند. با استفاده از تُنهای سطوح (surface tones)، سلسلهمراتب بصری ایجاد کنید.
از کنتراست بین نقشهای رنگی اصلی، ثانویه و سوم برای اولویتبندی اقدامات و سادهسازی ناوبری استفاده کنید.
دیدگاهها (0)
دیدگاه خود را بنویسید